Conflictstijlen
Hieronder staan enkele beweringen (in paren van A en B). Ze beschrijven mogelijke gedragingen in conflictsituaties. Omcirkel bij ieder paar de bewering die het meest typerend is voor jouw gedrag. In veel gevallen zal de A- noch de B-bewering erg kenmerkend zijn voor jouw gedrag. Kies dan de bewering die het dichtstbij ligt.
Uitleg en interpretatie van de scores
In het geval van conflicthantering zijn er geen algemeen geldende goede antwoorden. Alle vijf manieren zijn nuttig in sommige situaties. Elke stijl vertegenwoordigt een aantal nuttige sociale vaardigheden. De effectiviteit van een bepaalde conflicthanteringsstijl hangt af van de eisen die een bepaalde conflictsituatie stelt en de vaardigheden waarmee de stijl wordt gebruikt. Ieder van ons kan alle vijf manieren van conflicthantering gebruiken, niemand kan getypeerd worden alsof hij maar één enkele stijl zou bezitten. Iedereen gebruikt echter sommige stijlen beter dan andere en heeft daardoor de neiging daar meer op te vertrouwen, hetzij door temperament, hetzij door ervaringen. Het conflictgedrag dat iemand toepast, wordt daarom bepaald door zowel zijn persoonlijke kenmerken als door de eisen die de situatie stelt.
Het Thomas & Kilmann instrument ´Omgaan met conflicten´ is ontwikkeld om dit mengsel van conflicthanteringsstijlen te bepalen.
Vijf manieren van conflicthantering
Conflictsituaties zijn situaties waarin de belangen van twee mensen onverenigbaar lijken. In zulke situaties kunnen wij het gedrag van de persoon beschrijven aan de hand van twee basisdimensies:
-
De mate waarin het individu probeert in zijn eigen belangen te voorzien.
-
De mate waarin het individu probeert in de belangen van de ander te voor zien.
Met deze twee basisdimensies kunnen vijf methoden van conflicthanteringsstijlen worden bepaald.
Wedijveren / doordrukken
Wedijveren is gericht op eigen belang en niet op het belang van de ander. Het individu streeft zijn eigen belang na ten koste van de ander. Deze stijl is georiënteerd op macht, waarbij men elke macht kan gebruiken die leidt tot winnen: het vermogen tot argumenteren, rang en status, financiële sancties, e.d... Wedijveren kan ook betekenen ‘opkomen voor je rechten’, een standpunt verdedigen waarvan je gelooft dat het juist is of eenvoudigweg proberen te winnen.
Gebruiksmogelijkheden:
-
Als een snelle, beslissende actie van vitaal belang is, bijvoorbeeld in noodsituaties.
-
Als bij belangrijke onderwerpen een onpopulaire gedragslijn uitgevoerd moet worden, bijvoorbeeld bezuinigen.
-
Als je weet dat je gelijk hebt bij onderwerpen die van vitaal belang zijn voor de organisatie.
-
Om jezelf te beschermen tegen mensen die misbruik maken van niet competitief gedrag.
Aanpassen / toegeven
Aanpassen is gericht op het belang van de ander en niet op het eigen belang. Aanpassen is het tegenovergestelde van wedijveren. Een individu dat zich aanpast, verwaarloost zijn eigen belangen om die van de ander te bevredigen. Er zit een element van zelfopoffering in. Aanpassen kan de vorm aannemen van onzelfzuchtige edelmoedigheid of liefdadigheid; iemand anders zijn opdracht gehoorzamen als men dat liever niet zou doen of toegeven aan een gezichtspunt van een ander.
Gebruiksmogelijkheden:
-
Als je beseft dat je ongelijk hebt, om een beter voorstel een kans te geven, om van anderen te leren en om te laten zien dat je redelijk bent.
-
Als het onderwerp belangrijker is voor de anderen dan voor jezelf, om de behoeften van anderen te bevredigen en als een welwillend gebaar om een competitieve relatie te helpen bewaren.
-
Om sociaal krediet op te bouwen voor latere onderwerpen die belangrijk voor je zijn.
-
Als voortgezette competitie jouw zaak zou schaden, als men je de baas is en je aan de verliezende hand bent.
-
Als het bewaren van harmonie en het voorkomen van breuken bijzonder belangrijk zijn.
-
Om bij te dragen aan de ontwikkeling tot managen van ondergeschikten door hen laten.
Vermijden / terugtrekken
Het individu streeft noch zijn eigen belangen, noch die van een ander na. Hij gaat het conflict niet aan. Vermijden kan de vorm aannemen van
diplomatiek ontlopen van een onderwerp, het onderwerp uitstellen tot een beter moment of eenvoudigweg zich onttrekken aan een bedreigende situatie.
Gebruiksmogelijkheden:
-
Als een onderwerp triviaal is of van voorbijgaand belang of belangrijkere onderwerpen urgenter zijn.
-
Als je geen kans ziet belangen te bevredigen, bijvoorbeeld wanneer je weinig macht hebt of gefrustreerd wordt door iets dat erg moeilijk te veranderen is (nationale politiek, iemands persoonlijkheid, e.d.).
-
Als de mogelijke schade door het aangaan van een conflict groter is dan de vruchten van de oplossing.
-
Om mensen te laten afkoelen en om spanningen terug te brengen tot een productief niveau en om kalmte en gevoel voor de juiste proporties te herkrijgen.
-
Als het verzamelen van meer informatie meer voordelen biedt dan een onmiddellijke oplossing.
-
Als anderen het probleem effectiever kunnen oplossen.
-
Als het onderwerp een principiëler punt raakt of daar een symptoom van is.
Samenwerken / exploreren
Samenwerken is zowel op eigen belang als op het belang van de ander gericht. Samenwerking houdt een poging in samen met de ander te
werken aan het vinden van een oplossing die de belangen van beide personen bevredigt. Dit betekent een onderwerp uitdiepen om de onderliggende belangen van de twee individuen te identificeren en een alternatief te vinden dat aan beide belangen tegemoet komt. Het proces kan de vorm aannemen van het exploreren van een verschil van mening om elkaars opvattingen te leren kennen of een interpersoonlijk
probleem aanpakken en daar een creatieve oplossing voor vinden.
Gebruiksmogelijkheden:
-
Om een geïntegreerde oplossing te vinden als de belangen van beide partijen te belangrijk zijn om een compromis te sluiten.
-
Als je leren tot doel hebt, bijvoorbeeld uw eigen vooronderstellingen testen, het gezichtspunt van anderen te begrijpen.
-
Om de inzichten van mensen die uit verschillende gezichtshoeken naar een probleem kijken samen te brengen.
-
Om een betrokkenheid van anderen te verkrijgen door hun belangen in een consensusbeslissing te brengen.
-
Om negatieve gevoelens uit te diepen die de interpersoonlijke relatie verstoren.
Compromis zoeken
Het compromis zoeken is matig gericht op het eigen belang en matig gericht op het belang van de ander. Het doel is geschikte, wederzijdse
en acceptabele oplossingen te vinden, die beide partijen redelijk en gedeeltelijk bevredigen. Het houdt het midden tussen wedijveren en aanpassen. Compromis zoeken laat meer schieten dan wedijveren, maar minder dan aanpassen. Op dezelfde manier wordt een onderwerp meer direct aangepakt dan met vermijden, maar niet zo diepgaand onderzocht als met samenwerken. Compromis zoeken betekent het verschil samen delen, concessies uitwisselen of een middenpositie innemen. Het proces kan de vorm aannemen van het exploreren van een verschil van mening om elkaars opvattingen te leren kennen of een interpersoonlijk probleem aanpakken en daar een creatieve oplossing voor vinden.
Gebruiksmogelijkheden:
-
Als doelen belangrijk zijn maar niet voldoende om een breuk te riskeren of om meer assertieve stijlen te gebruiken.
-
Als twee even machtige tegenstanders sterk gehecht zijn aan elkaars wederzijds uitsluitende doelen, bijvoorbeeld werknemers/werkgevers onderhandelingen.
-
Om tijdelijke regelingen rond complexe onderwerpen te bereiken.
-
Om passende oplossingen te bereiken onder tijdsdruk.
-
Als de stijl om op terug te vallen gefaald heeft (bv. samenwerken of wedijveren)
